Terug naar Programma
Exhibition Beyond Coffee at Yksi Expo
Leonne Cuppen

Beyond Coffee

De koffieketen op weg naar circulariteit

Hele week bij Yksi Expo | Strijp-S

Koffie, dat is toch een eenvoudig en natuurlijk product? Jazeker, maar wie de hele keten onder de loep neemt, ontdekt dat er nog veel uitdagingen liggen op het pad naar echte duurzaamheid voor mens en milieu. De tentoonstelling Beyond coffee laat zien hoe ontwerpers die uitdagingen oppakken.

Steeds meer handelsondernemingen en producenten van koffie werken met ‘groene bonen’. Keurmerken en certificeringen waarborgen een brede waaier van economische, sociale en milieucriteria zoals een eerlijke prijs, fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden en een schone manier van verbouwen. En koffieboeren krijgen ondersteuning bij de teelt en in hun maatschappelijke omgeving.

Ook producenten van koffie verduurzamen hun productie-omgeving en -processen: het gebouw, de machines, het energieverbruik. Het bedrijf Peeze in Arnhem, een voorloper op dit gebied, werkt momenteel aan plannen voor een nieuwe, zo circulair mogelijke koffiebranderij. Ook koffiemachines worden efficiënter en duurzamer, en je kunt die apparaten tegenwoordig leasen.

Tegelijkertijd bedenken en ontwikkelen bedrijven, ontwerpers en startups op diverse punten in de keten innovatieve concepten en producten. Van koffie-abonnementen en modulaire koffiemachines tot composteerbare verpakkingen, bekers en capsules. Ook koffiedik kan op allerlei manieren worden hergebruikt: in zeep en haarproducten, als basis voor de teelt van oesterzwammen, als grondstof voor schoenen, meubels of een kaft van een notitieboekje.

Katinka Versendaal

BuChaCha (koffie-kombucha)
Klimaatveranderingen bedreigen wereldwijd de koffieteelt. Samen met koffiebranderij Peeze heeft de Stichting Max Havelaar een certificaat voor klimaatneutrale Fairtrade koffie ontwikkeld en het Fairtrade Carbon Partnership programma opgezet. Hiermee wordt ontbossing tegengegaan en worden kleine koffieboeren ondersteund.

Peeze

Compostable coffee package
Na acht jaar onderzoek en ontwikkeling introduceerde koffiebranderij Peeze een verpakking die industrieel composteerbaar is, onder de juiste omstandigheden. Bestaande uit een bedrukte buitenlaag, een barrièrelaag en een seallaag, hoofdzakelijk gemaakt van Europese suikerbieten en cellulose. Ook het overdrukventiel en de inkten zijn gemaakt van volledig composteerbaar materiaal.

Peeze

Coffee cups
De koffiebeker van Peeze is gemaakt van vezels die overblijven na de productie van suikerriet. Met een zogenaamde polymelkzuur-coating (PLA) om lekken te voorkomen. Die coating wordt gemaakt uit hernieuwbare plantaardige grondstoffen, in dit geval mais, en is biologisch afbreekbaar.

Design Lab, Joris Petterson

Home Barista
Met zijn Design Lab is Joris Petterson gespecialiseerd in design research, conceptueel en productontwerp. Hij wil een creatieve inbreng geven om producenten en consumenten te laten nadenken over het bestaande. Hij ontwierp Home Barista als een modulaire koffiemachine met eindeloze mogelijkheden om een kop koffie volledig af te stemmen op eigen smaak, wensen en behoeften.

Peeze

Coffee capsules
De capsules van Peeze zijn gemaakt van hernieuwbare (biobased) materialen. Ze zijn volledig zuurstofdicht, om alle aroma’s te behouden. Maar ook volledig composteerbaar en mogen na gebruik bij het groenafval.

Bas Froon

Dude
Bas Froon heeft Dude niet alleen ontworpen als een circulaire espressomachine, maar als een bedrijfsmodel op basis van onderzoek hoe gebruikers, eigenaren en schoonmakers efficiënter en duurzamer kunnen werken in de hele keten. De machine is voorzien van een herbruikbaar pad-systeem van roestvrij staal. Lokale koffiehuizen roosteren, malen en verpakken koffie vers. De pads worden bewaard in een speciale luchtdichte verpakking die in de lade van de machine past.

O’right

Recoffee
Het merk O’right verwerkt koffiedik tot Recoffee Oil en gebruikt dat als basis voor shampoo, conditioner en andere haarproducten. Van de restanten uit de productie van Recoffee Oil wordt biologisch afbreekbaar kunststof gemaakt voor flesjes.

BeeBlue

SOOP
SOOP is zeep zonder palmolie en chemische toevoegingen. Met ingrediënten afkomstig uit reststromen zoals sinaasappelschillen en koffiedik (voor scrubwerking), en verpakt op een verantwoorde manier. Soop wordt gemaakt door BeeBlue, een Amsterdams collectief van ondernemers. Het koffiedik wordt ingezameld door deelnemers aan een leer- en werkbedrijf voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ook de sinaasappelschillen komen van een lokale partner.

NAT-2

Sneakers
De bovenkant van deze unisex sneakers van het Duitse merk NAT-2 is gemaakt van duurzame gerecyclede koffie, koffiebonen en koffieplanten. De koffie wordt op een laag aangebracht en krijgt de natuurlijke koffiegeur. Alle schoenen zijn 100% natuurlijk en voorzien van een zachte, antibacteriële binnenzool van kurk. De lijm is vrij van dierlijke ingrediënten, de buitenzolen zijn gemaakt van echt rubber. De onderdelen die eruit zien als suede of nappaleer zijn gemaakt van gerecyclede PET-flessen.

Rosalie McMillan

Java Ore Collection
Java Ore, een recente collectie sieraden van Rosalie McMillan, bevat naast FairTrade zilver een materiaal dat is gemaakt op basis van gerecycled koffiedik, ingezameld in Londen. De opvallende en originele ontwerpen zijn geïnspireerd op de eigenschappen en de vorming van koffiedik.

OFFEE STHLM

Plant pot
OFFEE is een mengsel van koffiedik met een biologisch afbreekbaar en composteerbaar polymeer. Natuurlijke bacteriën breken het polymeer langzaam af, terwijl de koffiedik die vrijkomt de plant in de pot bevrucht. Na 3 tot 5 jaar, afhankelijk van de omgeving en de hoeveelheid zonlicht, wordt de pot zelf instabiel en kan bij het groene afval of op de composthoop.

Ochis

Glasses
Een dandy look, ronde glazen of een standard model? Het bedrijf Ochis in Kiev, Ukraine, brengt brillen op de markt gemaakt van een biopolymeer op basis van koffie, vlas en natuurlijke oliën. Licht en flexibel, en biologisch afbreekbaar.

Orineo

Walking on coffee
Het Belgische bedrijf Orineo is gespecialiseerd in lijmen en materialen op biologische basis. Onder de naam Touch of Nature brengt het producten op de markt op basis van bessenpitten, wijnkurken, maiskolven en olijfbladeren. En ook een vloer op basis van koffiedik. Voor één vierkante meter heb je de drab van vijftig kopjes espresso nodig.

Material ID

Wall panels
Het Duitse bedrijf Material-ID maakt wandbekleding en wandpanelen van allerlei materialen. Ook van natuurlijke producten zoals kurk, rijstkorrels, jute of stro. En ook met koffiedik.

Bio bean

Briquettes
Het Engelse bedrijf Bio Bean zamelt op allerlei manieren koffiedik in en verwerkt het tot pellets en briketten voor kachels en open haarden. Die branden gelijkmatiger en langer dan houtblokken. En het scheelt fors in de hoeveelheid uitstoot ten opzichte van verwerking en verbranding van koffiedik bij het afval.

Anne Sophie Flores Saleun ( l’ecole de design Nantes Atlantique)

Waunana
De jonge Frans-Mexicaanse ontwerper Anne Sophie Flores Saleun richt zich met name op ecologische producten die bewustwording creëren. Ze ontwikkelde Waunana, een koude aperitief gemaakt van gedroogde koffiepulp en een mix van kruiden. Goed voor de spijsvertering vanwege het hoge vezelgehalte, en een mooie brug tussen de Europese en Latijns-Amerikaanse koffieculturen.

Petr Vanek

Grow Me
De Zwitserse ontwerper Petr Vanek bedacht Grow Me, een pakket bestaande uit een pot op basis van koffiedik, zaden en aarde. De houten deksel bevat klein tuingereedschap zoals schop, hark en een bordje om de naam van de plant aan te geven. Een DIY-kit om te tuinieren in de stad.

ZuiderZwam

Grow kit
Oesterzwammen gedijen goed op koffiedik. Om zoveel mogelijk mensen met deze circulaire manier van voedselproductie kennis te laten maken, verkoopt ZuiderZwam growkits waarmee je als ‘aanrecht-agrariër’ oesterzwammen op je eigen koffiedik kweekt.

Julian Lechner

Kaffee Form
De Duitse productontwerper Julian Lechner ontwikkelde het materiaal Kaffee Form uit koffiedik en hernieuwbare natuurlijke materialen, zogenaamde biopolymeren. Het assortiment bestaat uit kopjes in verschillende maten en een meeneembeker. Duurzaam, licht, kunnen in de afwasmachine en hebben een milde geur van koffie.

Corine Brouwers

Papercuts
Met een scalpelmes snijdt Corine Brouwers afbeeldingen uit een vel zwart papier. Alles uit één stuk. Zij houdt van het precieze werk van het snijden en van de krachtige zwart-wit afbeelding die tevoorschijn komt. Ze heeft iets met koffie (is home barista) en de natuur. Hier haalt zij veel inspiratie uit voor haar papercuts.

Bas Froon

Materiaal studies
Bas Froon combineert traditionele productieprocessen met technologische innovaties. Hij ontwikkelde een micro-vormmachine om stoffen te bewerken en toont een verzameling nieuwe zachte composietmaterialen met verschillende digitale bewerkingen. Op basis van natuurlijke vezels of gerecyclede vezels zoals denim of jute van koffiezakken van Starbucks.

Ellen Willink

Bag with a message
Ellen Willink heeft het label ‘Tas met een boodschap’. Voor Maas (verhuur apparaten en automaten voor koffie en drank) heeft ze een tas gemaakt van afgedankte koffieverpakkingen. Haar ontwerpen worden deels geproduceerd in sociale ondernemingen en in haar studio geeft ze mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kansen om werkervaring op te doen.

Martina Huynh

Basic Income Café
In de interactieve installatie van Martina kunnen bezoekers twee verschillende vormen van een economie met een basisinkomen ervaren. Het ene systeem biedt een basis die voldoende is om aan alle basisbehoeften te voldoen, het andere biedt een helpende hand en gaat ervan uit dat er extra inkomsten zijn om een basis inkomen te bereiken. Martina gebruikt de koffiemetafoor als een toegankelijke context om inzicht te geven in een complex concept en om gesprekken te initiëren over geld en politiek.

Coffee Based

Notebook
Coffee Based, een bedrijf gevestigd in BlueCity in Rotterdam, ontwikkelt producten van koffiedik, onder andere in samenwerking met Maas (verhuurder van machines en automaten voor drank en koffie). Het begon met een notitieboekje voorzien van een kaft van koffiedik. Inmiddels zijn er ook plantenpotten en meubelpanelen, en worden lampen, dienbladen en serviesgoed ontwikkeld.

Yksi Expo

Yksi Expo is een platform dat Dutch Design, technologie, architectuur en andere creatieve disciplines bij elkaar brengt, toegelegd op duurzaam ontwerpen en circulair design. In toenemende mate worden presentaties en exposities gerealiseerd rond deze onderwerpen – zowel in eigen huis als op tal van andere plaatsen in binnen- en buitenland.