Zoek in programma

en of
en of
en of
tot

Interview | Arne Hendriks

5 september 2014

01

Wijngaard slakken en Poolse bierflessen in Gdansk. Fotografie © Aline Zemojdzin

01

Fotografie © Lisa Klappe

Arne Hendriks ambassadeur DDW 2014



‘Dit is de plek waar je kunt gaan deelnemen’



In 2013 won Arne Hendriks met ‘The Incredible Shrinking Man’ nog de Future Concepts Award, dit jaar is hij ambassadeur van Dutch Design Week. Hendriks, die zelf geen ontwerper is en naar eigen zeggen ook niet echt een ambassadeur, kan de vertegenwoordigersfunctie wel verklaren: ‘Een signaal dat we moeten ophouden in hokjes te denken.’ Een gesprek over grenzen aan de groei, dappere stappen, en hoe een designevenement je leven kan veranderen.


Je bent voornamelijk kunstenaar en tentoonstellingsmaker. In die zin misschien een verrassende ambassadeur van een belangrijk designevenement als DDW.
‘Ik denk dat de uitnodiging kan worden begrepen als opnieuw een signaal dat we moeten ophouden in hokjes te denken. Juist in de ruimte tussen de verschillende disciplines liggen mogelijkheden voor vernieuwing. Dat is ook de reden dat ik steeds meer ben opgeschoven richting ontwerp. Neemt niet weg dat ik zelf ook verrast was met de uitnodiging om ambassadeur te worden, omdat ik helemaal niet zo goed ben in iets of iemand representeren. Hoe ik dat ga invullen is dus nog een beetje een raadsel.’

Je collega-ambassadeurs Scholten & Baijings willen vooral het verhaal achter productontwerp belichten. Wat zijn jouw doelstellingen?
‘Ik wil uitdragen waarom ik zo geïnteresseerd ben geraakt in ontwerp, en op welke manier en waarom ik me ermee wil bemoeien, hoewel ik zelf geen ontwerper ben. Per slot van rekening worden de dingen in eerste instantie gemaakt voor ons, de gebruikers, en zijn het onze behoeften die ten grondslag liggen aan het ontstaan van de vormgegeven wereld. Daarom ben ik er op een bepaald moment maar een beetje tegenaan gaan leunen, om onderdeel te worden van het vormgevingsproces. Dat is ook mijn persoonlijke traject van de laatste jaren: goed nadenken over wat ik nodig heb, en vooral ook over wat ik niet nodig heb. Ik wil schaarste omarmen. Tijdens DDW ben ik dan ook vooral op zoek naar ideeën die inspireren om dappere stappen te zetten. Ter voorbereiding, en om mijn geest te scherpen, grijp ik in de week ervoor terug op een aloude artistieke techniek: vasten. Iets wat ik eerder dit jaar in Mediamatic in Amsterdam ook als eens deed. Heel bevrijdend. En passend: ik heb de indruk dat DDW steeds minder over spullen gaat en steeds meer over ideeën, ervaringen en het prikkelen van de verbeelding.’

Over verbeelding gesproken: met ‘The Incredible Shrinking Man’ onderzoek je wat er gebeurt als mensen nog maar 50 cm groot zouden worden. Wat is belangrijk om in de gaten te houden voor een evenement dat maar blijft groeien?
Groei als begrip is echt een wonderlijk fenomeen. We gaan er op de een of andere manier bijna altijd van uit dat groei goed en noodzakelijk is, dat het bijdraagt aan kwaliteit. Groei is weliswaar een natuurlijk proces, maar vindt altijd plaats in balans met transformatie en krimp. DDW moet dus heel goed weten waarom en waarin het wil groeien, maar ook waarin het moet krimpen en veranderen. Groei alleen is geen graadmeter voor succes. Wat al heel mooi zou zijn is dat je als bezoeker aan het eind van de week weggaat met drie projecten in je hoofd die daadwerkelijk iets kunnen bijdragen aan de kwaliteit van je leven. Als organisatie moet je zorgen dat je die relevante ontmoetingen zo goed mogelijk ondersteunt.’

Als ambassadeur ga je ook veel zien tijdens DDW. Wat staat er op jouw verlanglijst, en wat tip je de lezer?
‘Eindhoven huisvest een ongelofelijke hoeveelheid topontwerpers en -studio’s waar je tijdens de week gewoon binnen kunt lopen. Mijn oproep aan de ontwerpers is: ruim niet te veel op. Want het is soms van belang om te zien in welke context bepaalde ontwerpen zijn ontstaan, wat voor materialen en gereedschappen er rondslingeren, welke boeken er in de kast staan en wat voor foto’s er op het toilet hangen. Als bezoeker moet je zeker gebruikmaken van die mogelijkheid. Ikzelf kijk altijd uit naar de nieuwe generatie, omdat ik wil weten wat we de komende jaren kunnen verwachten. Wat gebeurt er op de TU/e? Wat gebeurt er op de Design Academy? De TU/e komt naar Strijp en verzorgt voor het eerst een presentatie buiten de eigen campus, dat ga ik zeker zien. MU is ook altijd vaste prik. Vorig jaar zag ik daar het geweldige project van Lucas Maassen, waarin hij stoelen opvoert als acteurs in hun eigen soap. Dit jaar organiseer ik er samen met Mike Thompson een workshop rondom een nieuw project, “Fatberg”: we willen proberen een eiland van vet te laten groeien. Verder ben ik altijd nieuwsgierig naar de nieuwe presentatie van Dutch Invertuals, en ook of er goede speculatieve projecten worden gepresenteerd: dingen die tussen mogelijk en onmogelijk in zweven. Het gaat daarbij eerder om het benoemen van problemen en het aanjagen van debat dan om het oplossen ervan, en dat geeft soms net die vrije ruimte in het denken die nodig is om echt een nieuwe richting op te gaan.’

Waar ben je ondertussen zelf mee bezig? Welke richting ga jij op?
‘Ik ben sinds kort als adviseur betrokken bij het culturele programma Age of Wonderland van Baltan Laboratories en Hivos, een ontwikkelingsorganisatie die samenwerkt met ontwerpers en kunstenaars om de culturele infrastructuur van landen in Afrika, Azië en Latijns-Amerika te versterken. In aanloop naar de week zullen zes van hen in Eindhoven neerstrijken en een verbinding maken tussen de projecten die ze ontwikkelen in landen als Oeganda, Honduras en Indonesië, en de situatie hier. Tijdens DDW presenteren ze hun werk en geven workshops bij Baltan Laboratories. Op dit moment liggen er uitdagingen op tafel die vragen om de betrokkenheid en expertise van ontwerpers en kunstenaars uit de hele wereld, niet alleen uit Nederland en het Westen. Het programma is een van de partnerprojecten van DDW.’

En wat zijn die uitdagingen volgens jou?
‘Bevolkingsgroei heeft een dreigende schaarste tot gevolg. Van water, voedsel, ruimte en andere middelen om een hoog kwalitatief leven te leiden. Voor veel mensen in Afrika, Zuid-Amerika en Azië is dat een realiteit. Het lijkt mij van levensbelang om ontwerpers die in deze omstandigheden opgroeien, ervaringsexperts dus, te betrekken bij het aangaan van deze uitdagingen.’

Het interview met Scholten & Baijings sloten we af met een ‘eerste opdracht aan de ambassadeur’. Voor jou dezelfde vraag: waarom moet iedereen dit jaar naar DDW komen?
‘Kom naar DDW om te bepalen wat je gaat doen de komende jaren; hoe je onderdeel kunt worden van veranderingen die hoe dan ook noodzakelijk zijn en die een kwaliteitsimpuls aan je leven kunnen geven. Dit is de plek waar je kunt gaan deelnemen. En wanneer je iets ziet dat je echt interesseert: besteed daar onevenredig veel tijd aan. Het zou je leven wel eens kunnen veranderen.’


Arne Hendriks
Arne Hendriks (1971) is actief als onafhankelijk tentoonstellingsmaker en kunstenaar. Hij doceert aan zowel de TU/e (Industrial Design) als de DAE, en is commissielid van het Stimuleringsfonds voor de Creatieve Industrie. In 2001 studeerde hij af aan de Universiteit van Amsterdam (Master of Arts and Culture). Met ‘The Incredible Shrinking Man’ werd hij in 2013 de eerste winnaar van de Future Concepts Award (nu Design Research Award). Daarvoor was Hendriks al nauw betrokken bij instituten als Waag Society en Platform21. Meer informatie: www.the-incredible-shrinking-man.net.


Interview en tekst: Hofman & Donker (www.hofmandonker.com).